یادگیری زبان برای کودکان زمانی نتیجه بهتری دارد که آن را بهعنوان یک درس سخت و اجباری تجربه نکنند، بلکه زبان را در قالب بازی، داستان، موسیقی و فعالیتهای موردعلاقهشان یاد بگیرند. بسیاری از والدین از خود میپرسند: چگونه کودکان را به یادگیری زبان علاقهمند کنیم؟
واقعیت این است که برای ایجاد انگیزه در کودک، فقط خرید کتاب یا ثبتنام در کلاس زبان کافی نیست. محیطی که کودک در آن زبان را میآموزد، نوع فعالیتها و حتی رفتار والدین میتواند تأثیر زیادی بر علاقه او داشته باشد. در ادامه، ۱۰ روش کاربردی و جذاب را بررسی میکنیم که میتوانند یادگیری زبان را برای کودکان لذتبخشتر کنند.
1. یادگیری زبان را وارد زندگی روزمره کنید
یکی از مؤثرترین روشها برای یادگیری زبان، قرار گرفتن کودک در معرض آن بهصورت طبیعی و مداوم است. لازم نیست تمام روز را به آموزش زبان اختصاص دهید. حتی چند دقیقه در طول روز میتواند مفید باشد. برای مثال، هنگام بازی میتوانید نام وسایل، رنگها، حیوانات یا فعالیتهایی را که انجام میدهید به زبان موردنظر بیان کنید. هنگام پیادهروی نیز میتوانید درباره چیزهایی که میبینید صحبت کنید و واژههای جدید را به کودک معرفی کنید. همچنین میتوانید زمانهای مشخصی را برای استفاده از زبان تعیین کنید؛ مثلاً زمان بازی، قصهخوانی یا صبحانه را به یک «زمان زبان» تبدیل کنید.
هدف این نیست که کودک دائماً در حال درس خواندن باشد؛ هدف این است که زبان به بخشی طبیعی از زندگی او تبدیل شود.
2. از کتاب و داستان کمک بگیرید
کتابهای کودکانه یکی از بهترین ابزارها برای افزایش دایره واژگان و تقویت درک زبان هستند. داستانها به کودک کمک میکنند کلمات جدید را در یک موقعیت واقعی و قابل فهم بشنود. کتابهایی را انتخاب کنید که با سن و سطح زبانی کودک تناسب داشته باشند. اگر داستان بیش از حد سخت باشد، ممکن است کودک خیلی زود خسته شود. برای جذابتر شدن کتابخوانی میتوانید:
- از کودک درباره تصاویر سؤال بپرسید.
- از او بخواهید حدس بزند داستان بعداً چه اتفاقی میافتد.
- شخصیتهای داستان را با صداهای مختلف اجرا کنید.
- کلمات جدید را در موقعیتهای دیگر روزمره دوباره استفاده کنید.
- اجازه دهید کودک خودش کتاب موردعلاقهاش را انتخاب کند.
تکرار یک داستان محبوب هم مشکلی ندارد. اتفاقاً تکرار باعث میشود کودک کلمات و عبارتهای جدید را بهمرور بهتر به خاطر بسپارد.
3. زبان را به بازی تبدیل کنید
کودک برای بازی کردن به انگیزه زیادی نیاز ندارد؛ چون بازی برای او ذاتاً جذاب است. بنابراین یکی از بهترین راهها برای علاقهمند کردن کودکان به یادگیری زبان، تبدیل تمرینهای زبانی به بازی است. بازیهایی مثل «من چی میبینم؟»، حدس زدن کلمات، کارتهای تصویری، پانتومیم، مسابقه پیدا کردن اشیا و بازیهای کلمهسازی میتوانند آموزش را از حالت رسمی خارج کنند. برای مثال، چند وسیله در اتاق انتخاب کنید و از کودک بخواهید نام آنها را به زبان موردنظر بگوید. یا یک کلمه را توضیح دهید و از او بخواهید آن را حدس بزند. هرچه کودک بیشتر احساس کند در حال بازی کردن است، کمتر احساس میکند که در حال انجام یک تکلیف درسی است.
4. از علاقههای خود کودک استفاده کنید
همه کودکان به یک چیز علاقه ندارند. یک کودک ممکن است عاشق فوتبال باشد، دیگری به حیوانات علاقه داشته باشد و کودک دیگری ساعتها درباره بازیهای ویدئویی یا شخصیتهای کارتونی صحبت کند. پس بهتر است موضوعات موردعلاقه کودک را وارد فرآیند یادگیری زبان کنید. مثلاً اگر کودک به فوتبال علاقه دارد، میتوانید نام بازیکنان، اصطلاحات ورزشی و قوانین ساده فوتبال را به زبان جدید یاد بگیرید. اگر عاشق حیوانات است، از کتابها، تصاویر و ویدئوهای مربوط به حیوانات برای آموزش واژگان استفاده کنید. هرچه موضوع برای کودک جذابتر باشد، انگیزه او برای یادگیری هم بیشتر میشود.
5. هدفهای کوچک و سرگرمکننده تعیین کنید
به جای اینکه به کودک بگویید «باید ۵۰ کلمه حفظ کنی»، هدفهایی تعیین کنید که برای او قابل لمس و جذاب باشند. مثلاً:
- یاد گرفتن کلمات مربوط به ورزش موردعلاقه
- یادگیری جمله معروف یک شخصیت کارتونی
- توانایی خواندن یک داستان کوتاه
- یادگیری و خواندن یک آهنگ کودکانه
- تماشای یک ویدئوی کوتاه و پیدا کردن کلمات جدید
- انجام یک بازی کلمهای به زبان جدید
هدفهای کوچک باعث میشوند کودک پیشرفت خود را ببیند و احساس موفقیت کند. بهتر است اهداف، مشخص، قابل دستیابی و متناسب با سن کودک باشند. قرار نیست کودک از همان ابتدا مانند یک زبانآموز بزرگسال رفتار کند.
6. از موسیقی، کارتون و فناوری هوشمندانه استفاده کنید
کودکان معمولاً به موسیقی، انیمیشن و محتوای ویدئویی علاقه زیادی دارند. میتوان از این علاقه برای ایجاد ارتباط مثبت با زبان استفاده کرد. آهنگهای کودکانه، داستانهای صوتی، کارتونها و ویدئوهای کوتاه به کودک اجازه میدهند زبان را در قالبی طبیعی و سرگرمکننده بشنود. البته بهتر است استفاده از فناوری هدفمند باشد. بهجای پخش تصادفی محتوا، محتوایی را انتخاب کنید که با سطح سنی و زبانی کودک متناسب باشد. حتی میتوانید از تماس تصویری با دوستان یا اعضای خانوادهای که به زبان موردنظر صحبت میکنند استفاده کنید. در این حالت کودک زبان را فقط بهعنوان یک موضوع درسی نمیبیند، بلکه متوجه میشود زبان ابزاری برای ارتباط با آدمهای واقعی است.
7. برای کودک فرصت واقعی برای استفاده از زبان ایجاد کنید
یکی از دلایلی که ممکن است کودک تمایلی به صحبت کردن به زبان دوم نداشته باشد، این است که احساس نمیکند به آن نیاز دارد. اگر زبان فقط در کتاب و کلاس وجود داشته باشد، ممکن است کودک دلیلی برای استفاده از آن پیدا نکند. سعی کنید موقعیتهایی ایجاد کنید که کودک دلیلی واقعی برای استفاده از زبان داشته باشد. برای مثال، صحبت کردن با یک دوست، ارتباط با یکی از اعضای خانواده، بازی آنلاین مناسب سن یا حتی سفارش دادن یک خوراکی در سفر میتواند چنین فرصتی ایجاد کند. وقتی کودک ببیند زبان به او کمک میکند کاری را انجام دهد یا با فردی ارتباط برقرار کند، ارزش آن را بهتر درک خواهد کرد.
8. خودتان الگوی خوبی باشید
کودکان فقط از توضیحات والدین یاد نمیگیرند؛ رفتار آنها را هم مشاهده و تقلید میکنند. اگر کودک ببیند والدین از یادگیری زبان لذت میبرند، درباره کلمات جدید کنجکاو هستند و از اشتباه کردن نمیترسند، احتمالاً نگاه مثبتتری نسبت به یادگیری پیدا میکند. میتوانید گاهی همراه کودک یک کلمه جدید یاد بگیرید، با هم کتاب بخوانید یا یک آهنگ را تمرین کنید. مهمتر از همه، نشان دهید که اشتباه کردن بخشی طبیعی از یادگیری است. اگر کودک دائماً نگران باشد که تلفظش اشتباه است یا ممکن است پاسخ نادرستی بدهد، احتمالاً کمتر صحبت خواهد کرد.
9. تلاش کودک را تشویق کنید، نه فقط نتیجه را
تشویق کردن میتواند انگیزه کودک را افزایش دهد؛ اما بهتر است فقط زمانی که تعداد مشخصی کلمه حفظ کرده یا یک تمرین را بدون اشتباه انجام داده است، او را تشویق نکنید. تلاش، پشتکار و پیشرفتهای کوچک او را هم ببینید. مثلاً بهجای اینکه فقط بگویید:
«آفرین، همه کلمات را درست گفتی.»
میتوانید بگویید:
«دیدم امروز خیلی تلاش کردی چند جمله جدید بسازی.»
این نوع تشویق به کودک نشان میدهد که فرآیند یادگیری و تلاش او ارزشمند است. میتوانید برای رسیدن به هدفهای مشخص نیز پاداشهای ساده و غیرمادی در نظر بگیرید؛ مثلاً انتخاب فیلم خانوادگی، انتخاب بازی موردعلاقه یا یک فعالیت تفریحی. با این حال، بهتر است پاداش به بخش اصلی یادگیری تبدیل نشود. هدف نهایی باید این باشد که کودک خودش از پیشرفت و استفاده از زبان لذت ببرد.
10. کودک را تحت فشار قرار ندهید
شاید مهمترین نکته همین باشد: یادگیری زبان نباید به منبع دائمی استرس برای کودک تبدیل شود. اگر هر اشتباه کودک را اصلاح کنید، دائماً از او سؤال بپرسید یا او را با کودکان دیگر مقایسه کنید، ممکن است زبان برایش با اضطراب و اجبار همراه شود. به کودک فرصت بدهید. ممکن است یک کودک خیلی سریع کلمات جدید را به کار ببرد و کودک دیگری مدت بیشتری فقط گوش دهد و بعد شروع به صحبت کردن کند. صبوری، استمرار و ایجاد تجربههای مثبت معمولاً نتیجه بهتری نسبت به فشار و اجبار دارد.
چرا علاقه کودک از اجبار مهمتر است؟
کودکی که از یادگیری زبان لذت میبرد، معمولاً با انگیزه بیشتری در فعالیتها شرکت میکند و فرصت بیشتری برای تمرین پیدا میکند. به همین دلیل، بهتر است به جای اینکه تمام تمرکز خود را روی «چقدر یاد گرفته؟» بگذارید، به این سؤال فکر کنید:
«چطور میتوانم کاری کنم که کودک بخواهد دوباره زبان یاد بگیرد؟»
پاسخ میتواند برای هر کودک متفاوت باشد. برای یک کودک، داستان و کتاب بهترین گزینه است؛ برای دیگری بازی، موسیقی، کارتون یا ارتباط با یک دوست.
در نهایت، یادگیری زبان را به یک تجربه لذتبخش تبدیل کنید
برای علاقهمند کردن کودکان به یادگیری زبان، یک روش جادویی و یکسان برای همه وجود ندارد. شناخت شخصیت، علایق و نیازهای کودک اهمیت زیادی دارد. زبان را وارد زندگی روزمره کنید، از بازی و داستان کمک بگیرید، موضوعات موردعلاقه کودک را وارد آموزش کنید، هدفهای کوچک تعیین کنید و مهمتر از همه، او را تحت فشار قرار ندهید. صبر، استمرار و ایجاد تجربههای مثبت سه اصل مهم در این مسیر هستند. وقتی کودک زبان را نه یک تکلیف اجباری، بلکه راهی برای بازی، ارتباط، کشف و سرگرمی ببیند، احتمال اینکه به یادگیری آن علاقهمند شود بسیار بیشتر خواهد بود.
منبع: multilingualparenting ، arabeelearning
پشتیبانی بله